قاچاق ۹۰ درصدی چیلر و مصرف ۴۰ درصدی برق؛ صنعت تهویه مطبوع زیر فشار انرژی و کالای پرمصرف قاچاق
رقابت نابرابر با واردات بیکیفیت | ضرورت جلوگیری از ورود تجهیزات پرمصرف تهویه
14 شهریور 1405
برنا - گروه اقتصادی: فعالان صنعت تهویه مطبوع با هشدار نسبت به ورود و عرضه تجهیزات بیکیفیت و پرمصرف، تاکید دارند که مدیریت مصرف انرژی بدون ساماندهی بازار تجهیزات سرمایشی و الزام به استفاده از محصولات پربازده امکانپذیر نیست؛ همزمان، توقف یا کندی پروژههای دولتی، کاهش خرید دستگاه، مشکلات تامین مالی، ناکافی بودن پیشپرداخت قراردادها و طولانی شدن فرآیند ثبت سفارش، تولیدکنندگان این صنعت را با فشار مضاعف مواجه کرده است؛ شرایطی که به گفته فعالان، در صورت تداوم میتواند به کاهش ظرفیت تولید و از دست رفتن نیروی انسانی منجر شود.
قاچاق ۵۰ درصدی کولر گازی
مهدی بستانچی، رئیس هیأتمدیره انجمن صنفی کارفرمایی تولیدکنندگان سیستمهای تهویه مطبوع و رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور، با اشاره به سهم قابل توجه تجهیزات سرمایشی در مصرف انرژی گفت: حدود ۴۰ درصد مصرف انرژی برای خنک کردن فضاهای صنعتی، خانگی و تجاری مصرف میشود و همین موضوع نشان میدهد که اصلاح بهرهوری تجهیزات سرمایشی میتواند یکی از مسیرهای مهم مدیریت ناترازی انرژی باشد.
وی افزود: به عنوان نمونه، شهرکهای صنعتی دولتی در کشور حدود ۴۴۰۰ مگاوات برق مصرف میکنند. اگر حتی درصد محدودی از مصرف تجهیزات در این بخش کاهش پیدا کند، میتوان به میزان قابل توجهی در مصرف برق صرفهجویی کرد.
بستانچی تاکید کرد: امروز موضوع فقط ساخت نیروگاه نیست. ساخت نیروگاه هنر نیست؛ هنر این است که مصرف را درست و بهینه کنیم. اگر بتوانیم مصرف برق را کاهش دهیم، طبیعتاً نیاز به احداث نیروگاههای جدید نیز کاهش پیدا میکند.
وی با اشاره به نقش دولت در مدیریت مصرف گفت: دولت به عنوان بزرگترین مصرفکننده و همچنین رگولاتور باید وارد عمل شود. یک مسیر، افزایش قیمت برق است که با توجه به شرایط اقتصادی کشور مقدور نیست و نباید هم انجام شود، چراکه فشار کافی بر مردم وجود دارد. مسیر دیگر این است که دولت نقش تنظیمگری خود را جدی بگیرد.
الزام دولت به خرید تجهیزات پربازده
رئیس شورای هماهنگی شهرکهای صنعتی سراسر کشور ادامه داد: دولت باید برای دستگاههای اجرایی خود الزام ایجاد کند که تجهیزات پربازده و کممصرف خریداری کنند. اگر دولت به عنوان یک مصرفکننده بزرگ، در خرید تجهیزات شاخص مصرف انرژی را جدی نگیرد، نمیتوان از سایر مصرفکنندگان انتظار داشت که به سمت تجهیزات کممصرف حرکت کنند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از مصرف انرژی در ایران و حتی در جهان به سیستمهای سرمایشی اختصاص دارد و در این حوزه امکان صرفهجویی قابل توجه وجود دارد. اگر تجهیزات کمبازده از چرخه مصرف خارج شوند، بخشی از مصرف اضافی برق نیز حذف خواهد شد.
بستانچی با اشاره به نبود نظارت کافی بر بازار تجهیزات گفت: وقتی نظارت کافی وجود نداشته باشد، هر کالایی وارد بازار میشود و مصرفکننده نیز امکان تشخیص محصول کممصرف و پربازده را ندارد. مصرفکننده چه گناهی دارد که کالایی را از بازار خریداری میکند اما نمیداند این دستگاه چه میزان انرژی مصرف خواهد کرد؟ وظیفه رگولاتور این است که بازار را تنظیم کند.
وی تاکید کرد: دولت باید آزمایشگاههای مستقل ایجاد کند، استانداردهای حداقلی را اجباری کند و خرید تجهیزات کمبازده در دستگاههای دولتی را متوقف کند.
قاچاق ۵۰ درصد کولر گازی و ۹۰ درصد چیلر
بستانچی با اشاره به وضعیت قاچاق در بازار تجهیزات تهویه مطبوع گفت: برآورد ما این است که حدود ۵۰ درصد بازار کولر گازی و نزدیک به ۹۰ درصد بازار چیلر درگیر کالاهای قاچاق یا تولیدات زیرپلهای است.
وی تاکید کرد: موضوع فقط قاچاق برندهای خارجی نیست؛ بخش قابل توجهی از این کالاها با برندهای ایرانی نیز به شکل غیررسمی یا زیرپلهای تولید و عرضه میشوند.
بستانچی افزود: این وضعیت علاوه بر آسیب به تولیدکننده رسمی، باعث ورود محصولاتی به بازار میشود که ممکن است از نظر مصرف انرژی و استانداردهای فنی در سطح قابل قبول نباشند و در نهایت هزینه آن به مصرفکننده و شبکه انرژی کشور تحمیل شود.
صرفهجویی انرژی باید قابل خرید و فروش باشد
وی با تاکید بر ضرورت ایجاد سازوکار شفاف برای ارزشگذاری صرفهجویی انرژی گفت: صرفهجویی باید برای همه مردم قابل اندازهگیری و قابل خرید و فروش باشد. نباید تنها یک شرکت یا نهاد خاص اعلام کند که صرفهجویی ایجاد کرده و در ازای آن از دولت منابع دریافت کند.
بستانچی ادامه داد: هر مصرفکنندهای که با هزینه بیشتر یک یخچال، کولر یا تجهیز پربازده خریداری میکند، در واقع در کاهش مصرف انرژی کشور مشارکت کرده است و باید سازوکار مشخصی برای ارزشگذاری این صرفهجویی وجود داشته باشد.
وی همچنین تاکید کرد: تعرفه برق باید هدفمند شود و اطلاعات مربوط به میزان مصرف و راندمان محصولات نیز باید به شکل شفاف در اختیار مردم قرار گیرد.
صنعت تهویه مطبوع؛ صنعتی راهبردی در زنجیره انرژی
بستانچی صنعت تهویه مطبوع را یکی از صنایع مهم کشور دانست و گفت: صنعت تهویه مطبوع به لحاظ زنجیره تولید، صنعتی کامل است و بخش قابل توجهی از صنایع کشور به آن مرتبط هستند. از سوی دیگر، این صنعت مستقیماً با آسایش مردم، مصرف برق، کیفیت هوا و سلامت جامعه ارتباط دارد.
وی افزود: سیستمهای تهویه در ساختمانهای مسکونی و تجاری، صنایع، بیمارستانها و اتاقهای عمل کاربرد دارند و تجربه دوران کرونا نیز اهمیت سیستمهای تهویه و کیفیت هوای داخلی را بیش از گذشته نشان داد.
بستانچی با اشاره به جایگاه این صنعت در جهان گفت: صنعت تهویه مطبوع در بسیاری از کشورهای دنیا به عنوان یک صنعت تخصصی شناخته میشود و نمایشگاههای تخصصی متعددی نیز برای آن برگزار میشود. در ایران نیز با توجه به گستردگی این صنعت، ظرفیت برگزاری یک رویداد تخصصی مستقل برای فعالان این حوزه وجود دارد.
کالای پرمصرف دیگر یک انتخاب نیست
علی آرینپور، نایبرئیس انجمن تهویه مطبوع ایران، با اشاره به چالشهای موجود در حوزه مصرف انرژی اظهار کرد: طی سالهای گذشته، بخشی از کالاهایی که از مسیرهای رسمی و غیررسمی وارد کشور شدهاند، از نظر کیفیت و میزان مصرف انرژی در سطح مطلوبی قرار نداشتهاند و تداوم این روند، آسیبهای قابل توجهی به اقتصاد و نظام انرژی کشور وارد کرده است.
وی افزود: مقابله با ورود کالاهای غیراستاندارد و پرمصرف دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت اجتنابناپذیر است. اگرچه تلاشهایی برای کنترل این روند انجام شده، اما لازم است نظارت بر واردات و ورود کالا از مسیرهای قانونی و متعارف با جدیت بیشتری دنبال شود.
آرینپور با تاکید بر اینکه انجمن تهویه مطبوع ایران مخالف واردات محصولات روز دنیا نیست، گفت: ما به هیچ عنوان با واردات محصولات جدید و تکنولوژیهای روز دنیا مخالفتی نداریم، اما بهشدت با ورود کالاهای بیکیفیت و غیراستاندارد مخالفیم. واردات باید به گونهای انجام شود که ضمن دسترسی کشور به فناوریهای جدید، استانداردهای مصرف انرژی نیز رعایت شود.
وی نخستین گام در این مسیر را شناخت ظرفیت و پتانسیل تولید داخل دانست و ادامه داد: باید ظرفیتهای تولید داخلی بهدرستی شناسایی شود و استانداردهای مرتبط با محصولات نیز به شکل دقیق، قابل اجرا و قابل رهگیری باشد.
از آزمایشگاه تا گمرک؛ زنجیره نظارت باید تکمیل شود
نایبرئیس انجمن تهویه مطبوع ایران همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکار دقیق برای ارزیابی کالاهای وارداتی تاکید کرد و گفت: باید مشخص شود آیا در مرحله نخست، آزمایشگاههای تخصصی لازم برای ارزیابی کالاها وجود دارد یا خیر. پس از آن نیز باید بررسی شود که آیا گمرکات کشور از تخصص و تجهیزات لازم برای شناسایی و ارزیابی این محصولات برخوردار هستند یا نه.
آرینپور ادامه داد: مرحله بعد، آگاهی نسبت به ضرایب و ظرفیتهای مرتبط با استانداردها و همچنین میزان مصرف انرژی محصولات است. در این زمینه نیز باید اطلاعرسانی و فرهنگسازی کافی صورت گیرد.
وی با بیان اینکه مدیریت مصرف انرژی یک زنجیره بههمپیوسته است، تصریح کرد: این موضوع مجموعهای از حلقههای مختلف را شامل میشود و اگر یکی از این حلقهها بهدرستی عمل نکند، در نهایت آثار آن در کل چرخه انرژی کشور نمایان خواهد شد.
به گفته وی، ورود محصولات با مصرف انرژی بالا، تنها یک مسئله مربوط به مصرفکننده نهایی نیست، بلکه آثار آن از مرحله تولید انرژی و نیروگاهها تا انتهای زنجیره مصرف ادامه پیدا میکند و در صورت نبود نظارت موثر، هزینههای آن به کل اقتصاد تحمیل خواهد شد.
پروژههای دولتی متوقف ماندهاند
مسعود راسترو، عضو انجمن صنعت تهویه مطبوع ایران، با اشاره به سهم بالای پروژههای دولتی در بازار تجهیزات تهویه مطبوع، گفت: بخش قابل توجهی از بازار این صنعت به پروژههای دولتی وابسته است، اما در سالهای اخیر حجم خرید دستگاه از سوی این بخش کاهش پیدا کرده و همین موضوع موجب افت فروش تولیدکنندگان و از دست رفتن بخش بزرگی از بازار شده است.
وی افزود: این بازار همچنان ظرفیت قابل توجهی دارد و میتوان با بازنگری در سیاستهای اجرایی و فعال شدن پروژههای دولتی، بخشی از ظرفیت از دست رفته صنعت را دوباره به چرخه فعالیت بازگرداند.
بیمارستانها و ادارات؛ موتور بالقوه بازار
راسترو با اشاره به ظرفیت پروژههای عمرانی و زیرساختی کشور اظهار کرد: یکی از مسیرهای فعال شدن صنعت، آغاز مجدد پروژههایی است که بخش مهمی از آنها مربوط به بیمارستانها، ادارات دولتی و سایر پروژههای عمومی است.
وی ادامه داد: فعال شدن این پروژهها میتواند تقاضای قابل توجهی برای تجهیزات تهویه مطبوع ایجاد کند و به تولیدکنندگان داخلی اجازه دهد با ظرفیت بیشتری فعالیت کنند.
پیشپرداخت ۲۵ درصدی، پاسخگوی شرایط امروز نیست
عضو انجمن صنعت تهویه مطبوع ایران یکی دیگر از چالشهای تولیدکنندگان را نحوه تامین مالی قراردادهای دولتی عنوان کرد و گفت: در سالهای اخیر، در پروژههای دولتی معمولا پیشپرداختی برای اجرای پروژه در نظر گرفته شده است، اما با توجه به شرایط فعلی اقتصاد و افزایش هزینههای تولید، این میزان پیشپرداخت دیگر پاسخگوی نیاز تامینکنندگان نیست.
راسترو با اشاره به رقم حدود ۲۵ درصدی پیشپرداخت افزود: وقتی تولیدکننده باید مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز پروژه را با قیمتهای روز تامین کند، اما قرارداد بر مبنای قیمتهای گذشته بسته شده باشد، فاصله قابل توجهی میان هزینه واقعی تولید و مبلغ قرارداد ایجاد میشود.
وی تاکید کرد: در چنین شرایطی، تولیدکننده با افزایش مستمر قیمت مواد اولیه و هزینههای جاری مواجه است، در حالی که اجرای پروژه ممکن است ماهها و حتی تا حدود یک سال طول بکشد. این مسئله فشار مالی سنگینی بر واحدهای تولیدی وارد میکند.
طولانی شدن ثبت سفارش؛ سرمایه در گردش تولیدکننده قفل میشود
راسترو همچنین طولانی بودن فرآیند تامین و واردات برخی اقلام مورد نیاز تولید را از دیگر مشکلات صنعت دانست و گفت: در برخی موارد تولیدکننده برای تامین یک کالا یا ماده اولیه، مدت زمان طولانی منتظر میماند و حتی ممکن است فرآیند ثبت سفارش و ورود کالا تا حدود یک سال زمان ببرد.
وی افزود: این در حالی است که قیمتها در فاصله زمانی کوتاه تغییر میکنند و تولیدکننده ناچار است هزینه بیشتری برای تامین مواد و تجهیزات بپردازد. بنابراین، طولانی شدن فرآیندهای اداری و تامین، مستقیما بر قیمت تمامشده و توان رقابتی تولیدکننده اثر میگذارد.
ضرورت حمایت از صنایع در شرایط جنگی
عضو انجمن صنعت تهویه مطبوع ایران با اشاره به شرایط خاص اقتصادی کشور گفت: در شرایط جنگی، انتظار فعالان صنعت این است که حمایتهای پیشبینیشده برای حفظ تولید و جلوگیری از آسیب دیدن واحدهای صنعتی عملیاتی شود.
راسترو ادامه داد: قرار بود تسهیلات و حمایتهایی برای صنایع در نظر گرفته شود تا بخشی از فشارهای ایجادشده کاهش پیدا کند، اما به دلایل مختلف این موضوع آنطور که انتظار میرفت محقق نشده است.
وی تاکید کرد: ادامه این وضعیت میتواند به انباشت مشکلات در واحدهای تولیدی منجر شود. زمانی که یک واحد صنعتی با کاهش فروش، افزایش هزینهها، کمبود نقدینگی و طولانی شدن پروژهها مواجه باشد، فشار آن فقط متوجه صاحب کارخانه نیست؛ بلکه اشتغال مجموعهای از کارکنان و در نهایت معیشت خانوادههای آنها را تحت تاثیر قرار میدهد.
راسترو در پایان خاطرنشان کرد: اگر قرار است صنعت تهویه مطبوع و تولیدکنندگان داخلی در شرایط فعلی حفظ شوند، باید همزمان با فعال شدن پروژههای دولتی، سازوکار پرداختها، پیشپرداخت قراردادها، فرآیند ثبت سفارش و تامین مالی واحدهای تولیدی نیز مورد بازنگری قرار گیرد؛ در غیر این صورت، ظرفیت تولیدی کشور به تدریج با کاهش فعالیت و از دست رفتن نیروی انسانی مواجه خواهد شد.
