صنایع کوچک، غول بزرگی که کوچک دیده میشود
۴۰٪ مصرف برق پیک مربوط به تهویه مطبوع است؛ وزارت صمت برنامهای برای کاهش آن ندارد
22 مرداد 1405
برنا- گروه اقتصادی: مهدی بستانچی، رئیس شورای هماهنگی صنعتگران شهرکهای صنعتی سراسر کشور، با تأکید بر نقش تعیینکننده صنایع کوچک در اقتصاد ایران گفت: حدود ۹۴ درصد واحدهای صنعتی فعال کشور در گروه صنایع کوچک قرار دارند و این بخش حدود ۴۳ تا ۴۴ درصد اشتغال صنعتی را به خود اختصاص داده است؛ با این حال، ناترازی انرژی، کمبود نقدینگی و بیثباتی مقررات، مهمترین موانع پیش روی استمرار فعالیت و توسعه این بنگاههاست.
به گزارش برنا، بستانچی با اشاره به روز حمایت از صنایع کوچک افزود: هر سال ۲۱ مردادماه درباره اهمیت صنایع کوچک صحبت میکنیم، اما مسئله اصلی این است که آیا این بخش در سیاستگذاری اقتصادی متناسب با وزن واقعی خود دیده میشود یا خیر.
وی گفت: وقتی حدود ۹۴ درصد واحدهای صنعتی فعال کشور را صنایع کوچک تشکیل میدهند و حدود ۴۳ تا ۴۴ درصد اشتغال صنعتی نیز به این بخش وابسته است، دیگر نمیتوان صنایع کوچک را بخش حاشیهای اقتصاد دانست.
رئیس شورای هماهنگی صنعتگران شهرکهای صنعتی سراسر کشور ادامه داد: صنایع کوچک فقط یک کارخانه یا یک سوله نیستند؛ پشت هر واحد تولیدی، خانوادههایی قرار دارند و در اطراف آن شبکهای از تأمینکنندگان مواد اولیه، حملونقل، خدمات فنی، پیمانکاران و کسبوکارهای محلی شکل گرفته است؛ بنابراین تعطیلی یک واحد کوچک میتواند بخشهایی از یک زنجیره اقتصادی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
قطعی برق، توقف یک کارخانه نیست
بستانچی با اشاره به ناترازی انرژی اظهار کرد: یکی از جدیترین مشکلات صنایع کوچک در سالهای اخیر، محدودیت برق و گاز است. برآوردهای منتشرشده درباره سال ۱۴۰۴، شکاف تولید و مصرف برق کشور را در مقاطعی حدود ۲۵ تا ۳۰ هزار مگاوات نشان میدهد.
وی افزود: برای یک کارخانه، قطعی برق فقط خاموش شدن دستگاه نیست؛ توقف تولید یعنی پرداخت حقوق بدون تولید، افزایش هزینه سربار، اختلال در تحویل سفارشها، احتمال آسیب به مواد اولیه و تجهیزات و در نهایت از دست رفتن مشتری و بازار.
بستانچی ادامه داد: ارقام مربوط به عدمالنفع صنایع مستقر در شهرکها و نواحی صنعتی نیز نشان میدهد که مسئله چقدر جدی شده است. بر اساس ارقام منتشرشده، عدمالنفع ناشی از قطعی برق از حدود ۵.۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۰ به ۶ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ و ۸.۴ هزار میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ رسیده و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۴۴.۷ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.
وی گفت: افزایش بیش از پنجبرابری این رقم در فاصله سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۳ نشان میدهد که محدودیت انرژی دیگر یک مشکل مقطعی نیست و مستقیماً به مسئله تولید و بقای بنگاههای صنعتی تبدیل شده است.
بنگاه کوچک توان تحمل شوک بزرگ را ندارد
رئیس شورای هماهنگی صنعتگران شهرکهای صنعتی سراسر کشور با بیان اینکه سیاستگذاری باید تفاوت مقیاس بنگاهها را در نظر بگیرد، گفت: یک بنگاه بزرگ ممکن است بتواند برای تأمین برق خود نیروگاه یا ژنراتور اختصاصی ایجاد کند و حتی چند ماه زیان را تحمل کند، اما یک واحد ۲۰، ۳۰ یا ۵۰ نفره چنین ظرفیتی ندارد.
وی افزود: چند روز توقف تولید برای یک واحد کوچک میتواند جریان نقدینگی آن را مختل کند و این اختلال به پرداخت حقوق، خرید مواد اولیه و ادامه فعالیت ضربه میزند؛ بنابراین سیاستی که شاید برای بنگاه بزرگ قابل تحمل باشد، میتواند برای یک بنگاه کوچک تهدیدکننده باشد.
حمایت از صنایع کوچک فقط تسهیلات نیست
بستانچی با انتقاد از نگاه صرفاً تسهیلاتمحور به حمایت از تولید اظهار کرد: صنعتگر بیش از هر چیز به محیطی قابل پیشبینی نیاز دارد. اگر تولیدکننده نداند هفته آینده چند روز برق خواهد داشت، مواد اولیه را با چه قیمتی تهیه میکند یا مقررات چه زمانی تغییر خواهد کرد، حتی تسهیلات بانکی نیز نمیتواند مشکل او را حل کند.
وی افزود: گاهی بزرگترین حمایت دولت از تولید این است که مانع جدیدی ایجاد نکند. ثبات مقررات، پیشبینیپذیری هزینهها و کاهش بروکراسی میتواند به اندازه منابع مالی برای یک واحد تولیدی اهمیت داشته باشد.
پنج مطالبه اصلی صنعتگران
بستانچی درباره مطالبات صنایع کوچک گفت: نخستین مطالبه، تأمین انرژی پایدار و قابل پیشبینی است. برق و گاز برای کارخانه امتیاز نیست، بلکه نهاده تولید است و برنامه محدودیت باید از قبل و به شکل شفاف اعلام شود.
وی افزود: دومین مطالبه، ایجاد سازوکاری برای جبران بخشی از خسارت ناشی از محدودیتهای تحمیلی است. اگر تصمیمات حاکمیتی باعث توقف تولید میشود، باید ابزارهایی مانند اعتبار مالیاتی، تخفیف هزینه انرژی یا سازوکارهای بیمهای برای کاهش خسارت در نظر گرفته شود.
وی ادامه داد: سومین موضوع، تأمین سرمایه در گردش واقعی است. نظام تأمین مالی صنایع کوچک باید از وابستگی صرف به وثیقههای سنگین فاصله بگیرد و اعتبارسنجی، ضمانتنامههای اعتباری و تأمین مالی زنجیرهای سهم بیشتری پیدا کنند.
بستانچی گفت: ثبات مقررات نیز مطالبه چهارم صنعتگران است. تولیدکننده نمیتواند دائماً خود را با بخشنامههای جدید تطبیق دهد و هر تصمیمی که هزینه تولید را تغییر میدهد باید با دوره گذار و ارزیابی آثار اقتصادی همراه باشد.
وی افزود: مطالبه پنجم، حضور واقعی صنعتگران در فرآیند تصمیمسازی است. نباید برای صنعت تصمیم گرفت و بعد صنعتگر را از نتیجه آن تصمیم مطلع کرد؛ تشکلهای صنعتی باید پیش از تصمیمات مهم در فرآیند سیاستگذاری حضور داشته باشند.
کارخانه فعال را قبل از تعطیلی حفظ کنیم
رئیس شورای هماهنگی صنعتگران شهرکهای صنعتی سراسر کشور با تأکید بر ضرورت پیشگیری از تعطیلی واحدهای تولیدی گفت: معمولاً زمانی که یک کارخانه تعطیل میشود، برای احیای آن کمیته تشکیل میدهیم و منابع اختصاص میدهیم؛ در حالی که باید پرسید چرا اجازه دادیم یک کارخانه فعال ابتدا بیمار و سپس تعطیل شود.
وی افزود: حفظ یک واحد تولیدی فعال به مراتب کمهزینهتر و سریعتر از احیای کارخانهای است که بازار، نیروی متخصص، سرمایه در گردش و اعتبار تجاری خود را از دست داده است. سیاست صنعتی موفق باید پیشگیرانه باشد، نه اینکه صرفاً بعد از وقوع بحران وارد عمل شود.
شهرکهای صنعتی، اکوسیستم تولید هستند
بستانچی در ادامه گفت: شهرک صنعتی فقط زمین و سوله نیست؛ برق، آب، گاز، جاده، حملونقل، اینترنت، تصفیهخانه، آتشنشانی و خدمات لجستیکی همگی بخشی از زیرساخت تولید هستند.
وی افزود: اگر قرار است صنایع کوچک در کشور رشد کنند، شهرکهای صنعتی باید از محل استقرار کارخانه به پلتفرم توسعه صنعتی تبدیل شوند؛ بهگونهای که واحدهای کوچک بتوانند از زیرساخت مشترک، انرژیهای تجدیدپذیر، خدمات آزمایشگاهی، آموزش، فناوری، لجستیک و ظرفیتهای صادراتی استفاده کنند.
حمایت باید قابل اندازهگیری باشد
بستانچی با اشاره به اهمیت روز حمایت از صنایع کوچک اظهار کرد: ۲۱ مرداد نباید فقط روز انتشار پیام تبریک باشد، بلکه باید فرصتی برای ارزیابی عملکرد سیاستهای حمایتی باشد.
وی گفت: لازم است هر سال گزارشی ملی از وضعیت صنایع کوچک منتشر شود و در آن مشخص باشد چه تعداد واحد جدید ایجاد شده، چند واحد تعطیل شده، چه میزان اشتغال ایجاد یا از دست رفته، متوسط زمان محدودیت انرژی چقدر بوده، چه میزان تسهیلات به بنگاههای کوچک رسیده و چه تعداد از مصوبات حمایتی سال قبل اجرا شده است.
وی در پایان افزود: صنایع کوچک شاید کارخانههای عظیم و هزاران نیروی کار نداشته باشند، اما مجموع آنها بخش بزرگی از بدنه تولید و اشتغال صنعتی کشور را تشکیل میدهد؛ بنابراین حمایت از صنایع کوچک، حمایت از یک گروه خاص نیست؛ حمایت از اشتغال، تولید، کارآفرینی و امنیت اقتصادی کشور است.
بستانچی تأکید کرد: صنایع کوچک نباید کوچک دیده شوند؛ اگر این بنگاهها امکان رشد و تولید پایدار داشته باشند، میتوانند بخش مهمی از مسیر توسعه صنعتی ایران را پیش ببرند و اگر زیر فشار ناترازی انرژی، کمبود نقدینگی و بیثباتی مقررات تضعیف شوند، هزینه آن را کل اقتصاد ایران پرداخت خواهد کرد.
